على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3635

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

نجل و نسل و فرزند . و فرس ناجل : اسب گرامى نسل . ناجلين ( n jelayne ) ا . ع . به صيغه تثنيه : پدر و مادر . يق : قبح الله ناجليه اى ابويه . ناجنبان ( n - jonb n ) ص . پ . ساكن و غير متحرك و بىحركت . ناجنس ( n - jens ) ص . پ . بدسرشت و بدنژاد . و بىتربيت و بىادب . ناجو ( n ju ) ا . پ . درخت كاج و صنوبر . ناجوان‌مرد ( n - jav n - mard ) ص . پ . بدخواه و بدسرشت و فرومايه و كمينه و دون همت . ناجود ( n jud ) ا . پ . كاسه خواه پر باشد و يا خالى . و كاسهء بزرك . ناجود ( n jud ) ا - ع . مى . و خنورمى . و زعفران . و خون . ناجور ( n - jur ) ص . ع . چيزى كه جفت و جور با ديگرى نباشد و هر دو چيز و يا چند چيز كه باهم مختلف باشند و به يكديگر شباهتى نداشته باشند . ناجه ( n jeh ) ص . ع . آنكه داخل شود در شهرى كه خوش‌آيند وى نباشد و داراى سلامتى نبود . ناجى ( n ji ) ص . ع . رهنده و خلاص شونده . ج : ناجيون و ناجين . و پوست باز كنندهء از شتر . و تغوطكننده . و بعير ناج : شتر تيز رونده . ج : نواجى . ناجى ( n ji ) ا . ع . از القاب حضرت نوح . و نام چند نفر محدث . ناجى ( n ji ) ص . پ . مأخوذ از تازى - رستگار از عقوبت و نجات يابنده . ناجى ( n jyy ) ص . ع . منسوب ببنو ناجية . ناجيات ( n jey t ) ع . ج . ناجية . ناجية ( n jeyat ) ص . ع . مؤنث ناجى : رهنده و خلاص شونده . ج : ناجيات . و ناقة ناجية : ماده شتر تيزرو . ج : نواجى . ناجية ( n jeyat ) ا . ع . بنو ناجية : نام گروهى از تازيان . ناجين ( n jina ) و ناجيون ( n jeyuna ) ع . ج . ناجى . ناچار ( n - c r ) ص . م ف . پ . بىچاره و لاعلاج و درمانده و عاجز و پريشان . و بىياور و ياور و بىنوا و بىكس و مفلس و گدا و فقير و خوار و ذليل . و لابد و مجبور و بالضروره و ناگزير . و واجب و لازم . و بر خلاف ميل و رغبت . و ناچار شدن : مجبور شدن و ناگزير شدن و لاعلاج شدن . ناچارى ( n - c ri ) ا . پ . بىچارگى و لاعلاجى و درماندگى . ناچاق ( n - c q ) ص . پ . ناخوش و بيمار و لاغر . ناچاويده ( n - c vide ) ص . پ . نجويده و مضغ ناشده . ناچخ ( n cax ) ا . پ . تبرزين و پيكان دو شاخه و نيزه كوچك . ناچخ زن ( n cax - zan ) ا . پ . آنكه با ناچخ پيكار مىكند . ناچران ( n - car n ) ص . پ . چرا ناكرده و علف ناخورده . ناچسب ( n - cas ) و ناچسپان ( n - casp n ) ص . پ . نامناسب و نالايق و ناشايسته و بىلياقت . ناچشيده ( n - cacide ) ص . پ . شراب بىمزه . ناچمان ( n - cam n ) ص . پ . عاجز و ناتوان در حركت . ناچيده ( n - cide ) ص . پ . چيده ناشده و فراهم ناشده . ناچيز ( n - ciz ) ص . پ . بيهوده و كار بيهوده و بىنتيجه و بىفايده . و خراب شده و ويران شده . و نيست و نابود . و بىقدر و بىمقدار . ناچيزى ( n - cizi ) ا . پ . خردى و كوچكى و بىقدرى و بىمقدارى و نابودى و نيستى . ناحات ( n h t ) ع . ج . ناحة . ناحة ( n hat ) ا . ع . ناحيه و كرانه . ج : ناحات . ناحرات ( n her t ) ع . ج . ناحرة . ناحران ( n her ne ) و ناحرتان ( n herat ne ) ا . ع . در هر دو بصيغهء تثنيه : نام دورك در زنخ و يا در سينه اسب . و دو استخوان چنبر گردن . ناحرة ( n herat ) ا . ع . آخرين روز از ماه . و يا آخرين شب و روز آن . ج : نواحر و ناحرات . ناحز ( n hez ) ص . ع . بعير ناحز : شتر سرفه‌كننده و مبتلا ببيمارى نحاز . ناحز ( n hez ) ا . ع . برخورد كردن سپل پنجم شترمرغ آرنج آن را . يق : به ناحز . ناحس ( n hes ) ص . ع . عام ناحس : سال قحط . ناحص ( n hes ) ا . ع . ماده خر وحشى نازاينده . ناحط ( n het ) ص . ع . زفير بر آورنده . ناحط ( n het ) ا . ع . كسى كه سرفه مىكند . ناحفاظ ( n - hef z ) ص . پ . بىحفاظ و بىپوشش . و بىشرم و بىحيا . ناحق ( n - haq ) و ( n - haqq ) ا - ص . پ . ناراست و شهاد و باطل و دروغ . و بىداد و ناروا و نامشروع و خلاف